Latente Nederlanders

Tot 1985 konden alleen Nederlandse vaders het Nederlanderschap aan hun kinderen overdragen. Dankzij een wetsvoorstel dat op 26 januari 2010 door de Tweede Kamer is aangenomen wordt dat binnenkort ook mogelijk voor kinderen geboren voor 1985 uit een Nederlandse moeder en een buitenlandse vader. Deze groep kinderen wordt de latente Nederlanders genoemd.

Door een wetswijziging die inging op 1 januari 1985 verkregen kinderen van een Nederlandse moeder en een buitenlandse vader sinds die datum wel de Nederlandse nationaliteit. Er werd toen voorzien in een overgangsregeling. Tussen 1 januari 1985 en 31 december 1987 konden kinderen met een moeder die op dat moment de Nederlandse nationaliteit bezat via een speciale optieregeling de Nederlandse nationaliteit verkrijgen. Deze kinderen mochten op het moment van het indienen van het optieverzoek niet ouder zijn dan 21 jaar. Aan deze optieregeling werd destijds niet veel ruchtbaarheid gegeven. Hierdoor waren met name de kinderen van Nederlandse moeders die in het buitenland woonden, niet op de hoogte van deze mogelijkheid om de Nederlandse nationaliteit te verkrijgen.

Rijkswet op het Nederlanderschap

De ongelijke behandeling van latente Nederlanders ten opzichte van kinderen van Nederlandse vaders bleef zo al die tijd bestaan. Voor het onderscheid dat kinderen geboren voor 1985 van een Nederlandse vader Nederlander zijn en kinderen van een Nederlandse moeder niet, is zowel in het nationale als in het internationale recht geen rechtvaardiging te vinden. Dit geldt niet alleen voor de kinderen van een Nederlandse moeder die niet van de tijdelijke optieregeling afwisten, maar ook voor degenen die niet in aanmerking kwamen voor de tijdelijke optieregeling tussen 1985 en 1987, omdat zij toentertijd ouder dan 21 jaar waren of omdat hun moeder na hun geboorte de Nederlandse nationaliteit had verloren.

Stans Goudsmit, destijds werkzaam als advocaat bij Everaert Advocaten, heeft door middel van een actieve lobby de positie van de latente Nederlanders onder politieke aandacht gebracht. Dat heeft uiteindelijk tot het resultaat geleid dat de huidige minister van Justitie de kwestie van de latente Nederlanders heeft opgenomen in wetsvoorstel 31 813 'Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot meervoudige nationaliteit en andere nationaliteitsrechtelijke kwesties', dat op 16 december 2008 door hem werd ingediend.

Wetsvoorstel 31 813

De latente Nederlanders maken slechts een klein deel uit van het gehele wetsvoorstel. Dat deel van het voorstel dat gaat over de latente Nederlanders, regelt dat kinderen, geboren vóór 1985 uit een Nederlandse moeder en een niet-Nederlandse vader, alsnog middels het indienen van een optieverzoek, de Nederlandse nationaliteit kunnen verkrijgen. Het geldt ook voor de kinderen die via de tijdelijke optieregeling tussen 1985 en 1987 de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen, maar deze inmiddels weer hebben verloren (bijvoorbeeld omdat zij vrijwillig een andere nationaliteit hebben aangenomen). Ook kinderen van latente Nederlanders kunnen in aanmerking komen voor een Nederlands paspoort, zodra de wet in werking treedt.

De latente Nederlanders kunnen de Nederlandse nationaliteit verkrijgen, zonder dat zij hun huidige nationaliteit(en) hoeven op te geven. Het is wel belangrijk dat elke latente Nederlander voor zichzelf nagaat, of ook de nationaliteitswetgeving van zijn of haar huidige nationaliteit het bezitten van meerdere nationaliteiten toestaat.

Status van het wetsvoorstel 31 813

Het wetsvoorstel werd, na vele malen uitstel, uiteindelijk op 14 en 19 januari 2010 in de Tweede Kamer behandeld. Een overgrote meerderheid van de leden van de Tweede Kamer heeft tijdens deze debatten te kennen gegeven het wetsvoorstel aangaande de latente Nederlanders te steunen. De VVD diende een amendement op het wetsvoorstel in met als doel dat latente Nederlanders bij het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit toch hun andere nationaliteit zouden moeten opgeven. Dit amendement is tijdens de stemmingen op 26 januari 2010 verworpen.
Het wetsvoorstel (voor wat betreft de latente Nederlanders) is op 26 januari 2010 zonder wijzigingen aangenomen en gaat nu naar de Eerste Kamer. Als de Eerste Kamer ook voor het voorstel stemt, zal de wetswijziging naar verwachting in de zomer van 2010 in werking treden.

Na inwerkingtreding zullen alle latente Nederlanders een optieverzoek kunnen indienen bij de gemeente (wanneer zij in Nederland wonen) dan wel bij de Nederlandse vertegenwoordiging in het land waar zij woonachtig zijn.

Tijdelijke verblijfsregeling?

Voor sommige latente Nederlanders duurt het allemaal net iets te lang. Het gaat om hen die, om wat voor reden dan ook, geen geldige verblijfsvergunning (meer) in Nederland hebben, maar die wel in Nederland verblijven. Kamerlid Azough van Groenlinks heeft aan de Staatssecretaris van Justitie kamervragen gesteld over deze situatie. De Staatssecretaris van Justitie heeft op 18 december 2009 laten weten dat zij zoekende is naar een tijdelijke oplossing waaronder verblijf aan de latente Nederlanders kan worden toegestaan. Hoe lang dit gaat duren is onbekend. Dit betekent dat een deel van de latente Nederlanders nog steeds in onzekerheid verkeert. Indien u meer vragen heeft over dit onderwerp neemt u dan contact op met Everaert Advocaten.